W dniu 1 kwietnia 2026 roku, i to nie jest Prima Aprilis, do floty historycznych pojazdów wrocławskiego Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego dołączył oficjalnie pierwszy autobus w stu procentach niskopodłogowy – Solaris Urbino 12 pierwszej generacji.

Geneza marki Solaris

Autobusy i trolejbusy z jamnikiem na czele, choć nie stoi za nimi aż tak długa tradycja w porównaniu z innymi markami pojazdów znanych z polskich miast, mogą się mimo wszystko poszczycić już sporym dorobkiem historycznym. Całkiem niedawno, bo 22 marca bieżącego roku, obchodzona była trzydziesta rocznica wyprodukowania pierwszego autobusu w podpoznańskiej fabryce w Bolechowie – pod marką Neoplan Polska. Zakład ten był bowiem polskim przedstawicielstwem renomowanej niemieckiej firmy rodziny Auwärterów, znanej w środowisku motoryzacyjnym z wprowadzania na rynek nowatorskich konstrukcji autobusowych. Planem na sukces założycieli polskiej fabryki – Państwa Krzysztofa i Solange Olszewskich – było przeszczepienie doświadczeń z pracy w „zachodnim” przedsiębiorstwie na polski rynek, jednocześnie oferując produkt maksymalnie zorientowany na odbiorcę.

Mając na względzie ciągłe doskonalenie technologii produkowanych pojazdów, w 1999 roku na Międzynarodowych Targach Poznańskich światło dzienne ujrzała rewolucyjna jak na tamte czasy konstrukcja – autobus miejski Solaris Urbino. Pojazd ten, oferowany w różnych wersjach długościowych (od 9 do 18 metrów długości), mógł spokojnie stanąć w szranki z nowinkami renomowanych marek, takich jak Mercedes-Benz czy MAN. Zrywał on bowiem w końcu z dotychczasowym wzornictwem wywodzącym się z konstrukcji zunifikowanych autobusów VÖV, oferując kompletnie nowe podejście do zagadnienia autobusów miejskich. Projektując nowy pojazd we współpracy z polskimi przedsiębiorstwami komunikacyjnym, udało się uzyskać produkt uwzględniający „naszą” specyfikę eksploatacji autobusów, jednocześnie wprowadzając technologicznie polski transport zbiorowy w XXI wiek. Pewność eksploatacji wraz ze wsparciem ze strony niezawodnego marketingu spowodowały przejęcie tak naprawdę większości polskiego rynku autobusów komunikacji miejskiej w następnych latach, szybko detronizując zacofaną technologicznie konkurencję – Jelcza i Ikarusa.

Solarisy we Wrocławiu

W stolicy Dolnego Śląska, pomimo faktu bycia jednym z największych miast w kraju, nigdy nie jeździło jednak zbyt wiele autobusów podpoznańskiego producenta. Zapewne miała na to wpływ lokalizacja w granicach miasta, przy ul. Mydlanej, fabryki autobusów szwedzkiej marki Volvo. To właśnie ten producent dostarczał do wrocławskiego Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego pierwsze większe partie autobusów całkowicie niskopodłogowych – modele 7000 i 7700 w wersji „krótkiej” (12 metrów) i przegubowej (18 metrów). Później zaś, wrocławski przewoźnik miejski przestawił się na Mercedesy.

Nie oznacza to jednak, iż Solarisów we Wrocławiu nie było wcale – możemy wyróżnić nawet kilka „epizodów” obecności tej marki w naszym mieście. Zdecydowana większość pasażerów kojarzy na co dzień kursujące na miejskich liniach pojazdy, których numery taborowe rozpoczynają się od cyfr 54xx lub 56xx. To przedstawiciele jedynej w chwili obecnej większej partii pojazdów od tego producenta dostarczonej do wrocławskiego MPK – łącznie 57 autobusów: 45 typu solo i 12 przegubowców, obecnych we Wrocławiu od sierpnia 2014 roku. Pod banderą spółki Michalczewski, podwykonawcy MPK, kursuje jeszcze od 2015 roku siedem krótkich autobusów Urbino o długości 8,6 metra. Mniejsze wymiary tych pojazdów doskonale sprawdzają się na trasach zarówno o najmniejszych potokach pasażerskich, jak i tam, gdzie trudność stanowią wąskie zaułki i zakręty.

O wiele bardziej barwną historię Solarisy mają jednak u innych wrocławskich operatorów. W chwili obecnej po trasach w Leśnicy i w gminie Miękinia możemy podróżować przedstawicielami najnowszej, czwartej generacji autobusów serii Urbino. Pojazdy te, eksploatowane przez Dolnośląskie Linie Autobusowe, swoją przygodę rozpoczęły na jesieni 2019 roku, lecz już w 2027 roku zostaną zastąpione przez najnowsze autobusy MAN i Mercedes, które pojawią się w ramach nowego kontraktu na obsługę linii w tym rejonie miasta.

Ciekawostką jest jednak fakt, iż pierwsze Solarisy we Wrocławiu pojawiły się już… w styczniu 2006 roku! W ramach obsługi nowouruchomionych linii strefowych 9xx do gminy Siechnice zwycięzca zamówienia, firma Polbus-PKS, zakupiła zarówno trzy fabrycznie nowe, jak i siedem używanych autobusów Urbino 12 z rocznika 1999, kursujących wcześniej w Bydgoszczy. Co istotne, wśród tych pojazdów „z drugiej ręki” znalazł się pierwszy prototyp Solarisa – nosił on numer taborowy 1407. Niemalże rok później, pod koniec grudnia 2006 roku, kolejne pojazdy tego typu zakupiły Dolnośląskie Linie Autobusowe. Było to pięć pojazdów z roku 2000 pochodzących z łódzkiego MPK.

Solaris na zabytek

To właśnie z ostatniej z wymienionych partii pochodzi zachowany przez Klub Sympatyków Transportu Miejskiego autobus. Przedstawia on swoim „szlakiem bojowym” ciekawą historię, której nie powstydziłby się żaden inny autobus. We wrześniu 2000 roku, prawdopodobnie jeszcze przed wdrożeniem do eksploatacji, został zaprezentowany na V Wystawie Komunikacji Miejskiej w Łodzi na stoisku demonstracyjnym firmy – jeszcze wówczas – Neoplan Polska. Jeszcze w tym samym miesiącu został oficjalnie wcielony na stan MPK-Łódź i przydzielony do zajezdni Nowe Sady, na której to partie zarówno tych Solarisów, jak i równolegle zakupionych MANów, były pierwszymi autobusami niskopodłogowymi. Już sześć lat później łódzki przewoźnik podjął jednak decyzję o ujednolicaniu floty, w czym zdecydowanie nie pomagała odmienność wyżej wymienionych autobusów – wówczas planował oprzeć swoją działalność głównie o pojazdy marki Volvo i Mercedes-Benz.

Z okazji nabycia stosunkowo nowych jeszcze pojazdów skorzystały Dolnośląskie Linie Autobusowe, co pozwoliło na pewne odświeżenie floty, składającej się wówczas przede wszystkim z różnych starszych autobusów używanych. Po wdrożeniu do eksploatacji we Wrocławiu pojazdy te zdążyły jeszcze trafić do obsługi starych linii podmiejskich o numeracji 6xx, które już w kolejnych miesiącach zaczęły być coraz intensywniej zastępowane nowymi liniami strefowymi 9xx. Te dwa rodzaje linii różniły się systemami taryfowymi. Na starych „sześćsetkach” obowiązywały bilety kupowane tak jak na normalnych liniach miejskich, stąd Solarisy w owym czasie nie miały zamontowanych kas biletowych. Z tego powodu na kilka następnych lat domeną tych pojazdów stała się obsługa linii 115, realizowana wówczas w całym zakresie przez DLA.

Po przejęciu tej trasy 1 marca 2010 roku przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, zwolniony ze stałego zadania autobus zaczął wspomagać realizację przewozów w wielu miejscach – na różnych liniach strefowych do innych podwrocławskich gmin, na liniach bezpłatnych dowożących do sklepów wielkopowierzchniowych, a nawet w ramach wypożyczenia do MPK Wrocław, zmagającego się z brakami taborowymi przy okazji wakacyjnych remontów w 2011 roku. W tym okresie zaczęła się również jego pozawrocławska kariera – jeździł na linii komunikacji miejskiej w Świebodzicach, a jeszcze później stanowił rezerwę kontraktu DLA w Rybniku. W okolicach lat 2014–2015 autobus powrócił jeszcze do Wrocławia, gdzie cały czas w biało-niebieskim malowaniu rybnickim kursował w ramach podwykonawstwa MPK na linii 101, jak i również na liniach „za tramwaj”.

Kiedy zakończyły się te krótkoterminowe kontrakty, starzejący się już autobus powoli przestawał spełniać wymagania stawiane w nowych przetargach na obsługę linii strefowych. Pojawiło się jednak jeszcze ostatnie światełko w tunelu – konsorcjum firm DLA oraz Irex wygrało przetarg na dziesięcioletnią obsługę wybranych linii komunikacyjnych w Radomiu, a dwa starsze Solarisy miały stanowić wymaganą zapisami kontraktu rezerwę. Wobec tego autobusy o oryginalnych numerach 2011 i 2012 ostatnie lata swojego liniowego życia spędziły właśnie w tym mieście, choć nie wyjeżdżały zbyt często – zwłaszcza po zmniejszeniu wymiaru zadań przewozowych w ramach kontraktu. W ten sposób pojazdy dotarły do ostatniego dnia zamówienia – 4 marca 2026 roku, choć ostatni raz „na miasto” wyjechały prawdopodobnie w 2021 roku.

Dlaczego akurat Solaris?

– Pozyskany pojazd jest istotnym wzmocnieniem kolekcji Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego z kilku powodów. Przede wszystkim stanowi on reprezentację kawałka historii transportu zbiorowego we Wrocławiu, powiązaną z zagadnieniem obsługi połączeń komunikacyjnych przez prywatnych operatorów. To autentyczny pojazd, który „na swojej skórze” doświadczył długoletniego procesu transformacji przewozów podmiejskich do stanu, który znamy obecnie – wygodne autobusy o wielu różnych nowinkach technologicznych. W czasach jego kursowania nie było to jeszcze aż tak oczywiste, a ten i jego „bliźniacze” pojazdy stanowiły przysłowiową „jaskółkę” zmian – mówi Krzysztof Kołodziejczyk, prezes KSTM.

To również dopięcie klamry w klubowej kolekcji autobusów rodzimej produkcji – obok Jelczy i Autosanów swoją reprezentację ma od tego momentu również trzeci z wielkich polskich producentów autobusów, który odniósł przez lata swojej działalności ogromne sukcesy w kraju i za granicą. Znamiennym faktem jest również obchodzone w ostatnim czasie trzydziestolecie fabryki w podpoznańskim Bolechowie.

– Solaris Urbino stanowi kolejny etap rozwoju konstrukcji autobusowych reprezentowanych przez klubową kolekcję. To pierwszy w zbiorach Klubu autobus w stu procentach niskopodłogowy, oparty o współcześnie stosowane komponenty. W pewnym sensie ciężko uwierzyć, że owy autobus skończył już ćwierćwiecze swojego istnienia. Podobne konstrukcje widzimy na ulicach również dziś, lecz to właśnie w czasach jego produkcji zaczęły być stawiane podwaliny pod współczesną komunikację zbiorową – wyjaśnia Kołodziejczyk.

Inicjatorem zachowania pojazdu marki Solaris przez Klub Sympatyków Transportu Miejskiego był członek stowarzyszenia, Michał Kwietniak:

– Od pewnego czasu poszukiwałem autobusu, który mógłby reprezentować historię wrocławskiej komunikacji podmiejskiej. Po kilku nieudanych próbach okazja nadeszła z niespodziewanej strony. Udało się pozyskać autobus autentyczny, taki, jaki faktycznie jeździł we Wrocławiu i jego okolicach. Doskonale pamiętam tego rodzaju autobusy – dojeżdżałem nimi do szkoły podstawowej. Po remoncie autobus będzie przypominał pasjonatom komunikacji o tym, jak kształtowała się obsługa komunikacyjna podwrocławskich miejscowości. Zapewniam, że ze swojej strony zadbam o smaczki i detale związane z epoką, natomiast koledzy współpracujący przy projekcie są mistrzami w obsłudze technicznej, mechanicznej autobusów. Ten autobus będzie naprawdę ciekawostką! – mówi Michał Kwietniak.

Impreza Solarisem

Pojazd zostanie wyremontowany przez Klub w sposób jak najwierniejszy, tak, aby cieszył oko pasjonatów transportu, jak i ogólnie klimatu „youngtimerów”. Pozyskanie przez Klub zarówno jednego pojazdu do renowacji, jak i drugiego na części zamienne, pozwoli na utrzymanie w sprawności autobusu zabytkowego na długie lata. Już teraz jednak Klub zaprasza na przejazd specjalny dla miłośników – 11 kwietnia 2026 roku można będzie wyruszyć na wycieczkę nowozakupionym pojazdem w stanie odpowiadającym eksploatacji w Radomiu. Start o godz. 10:00 na terenie zajezdni „Popowice” przy ul. Legnickiej 65A, zakończenie około godz. 16-17. – W trakcie imprezy pojedziemy m.in. do Żernik Wrocławskich i Siechnic, ale także odwiedzimy wiele ciekawych zakątków Wrocławia. Będzie dużo okazji do zdjęć – zachęca Michał Kwietniak. Szczegółowe informacje o wydarzeniu ukażą się na stronie kstm.pl.

– Pragniemy złożyć serdeczne podziękowania zarówno firmie Dolnośląskie Linie Autobusowe za przychylność inicjatywie od samego początku, jak i również innym ludziom dobrej woli oraz przedsiębiorstwom komunikacyjnym za okazaną deklarację pomocy – MPK Zduńska Wola, MPK Rzeszów, MPK Radom, PKT Gdynia – mówi Krzysztof Kołodziejczyk.